Ο νησιώτης Επίσκοπος μετανάστης της γης

Του Σεβ. Μητροπολίτη Γουμενίσσης κ. Δημητρίου

---

Δόξα καί πάλι δόξα καί μονάχα δόξα στό Θεό, πού ἔδρεψε τόν ὥριμο καρπό γιά τά ἐπουράνια τῆς Μεγαλόχαρης, νά μήν τόν διαγουμίσει ἄλλο ἡ φθορά τῶν ἐγκοσμίων.

Ἀπό τό νησί της ἡ Μεγαλόχαρη ἡ Δέσποινά μας τόν μεταφύτευσε γιά 22 χρόνια στό μαρτύριο τοῦ κυριόλεκτου δικοῦ Της Εὐαγγελιστοῦ, ὡς ἐκκλησιαστή τῆς σωτηρίας τῶν παιδιῶν Της. Καί τώρα μᾶς τόν πῆρε, ἔτσι ἀπρόσμενα, γιά νά μᾶς θυμίζει τήν ἔκπληξη τῆς αἰωνιότητος τῆς ζωῆς, τή μοναδική σιγουριά τῆς μεταβίωσης πρός τό Χριστό μας. Νά βλέπει πλέον ὄχι τήν εἰκόνα τῆς Ἀναστάσεως ἀποτυπωμένη στό ἱερό Εὐαγγέλιο, ἀλλά μέσα στό φῶς τοῦ Ἀναστάντος τήν ἀνάσταση τῆς ἀναπλασμένης θεοείδειας τῆς ἐνεικονικῆς μας ὕπαρξης ἐκεῖ ὅπου ἦχος καθαρός ἑορταζόντων, τῶν βοώντων ἀπαύστως, Κύριε δόξα σοι.

Ὁ νησιώτης Ἐπίσκοπος μετανάστης τῆς γῆς.

Ἔτσι ἔζησε καί κήρυξε καί ἀναλώθηκε καί θά παραμείνει στίς καρδιές μας ὁ Φθιώτιδος Νικόλαος.

***

Μόλις τό Σάββατο τελοῦσα τό μνημόσυνο τό τεσσαρακονθήμερο ἑνός ἐκλεκτοῦ μας κληρικοῦ
(πολυφιλήτου πνευματικοῦ μας ἀναστήματος ἀπό τά χρόνια τά καθηγητικά), μᾶς εὗρε νά ἐμφιλοσοφοῦμε μέ τήν ἀναστάσιμη ἐλπίδα στήν καρδιά, μέ τό “προσδοκῶ ἀνάστασιν νεκρῶν…” στό στόμα τῆς λειτουργικῆς ὁμολογίας. Ἦταν τό πρωί τοῦ Σαββάτου τῆς φετινῆς κι αἰώνιας μνημοσύνης τοῦ Ἁγίου Παντελεήμονος.

Κυριολεκτικά ἄνθρωπος καί τοῦ Χριστοῦ καί τῆς Ἐκκλησίας, ὁ τιμώμενος μόλις χθές Ἅγιος τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ. Ἅγιος Παντελεήμων. Μιά θεόκτιστη ἀνθρώπινη προσωπική διαφάνεια φωτός, μέσα στό φῶς τοῦ Χριστοῦ, πού μᾶς κάνει νά χαιρόμαστε καί νά ντρεπόμαστε τήν παρουσία του, νά τόν ἀγαποῦμε καί νά νιώθουμε συνάμα τήν ὑστέρηση τῆς δικῆς μας ἰδιοτελοῦς ἀγάπης.

Αὐτό μᾶς προσφέρουν ὡς θεία εὐλογία καί ἅγια μεσιτεία καί ἀποτελεσματικό χάρισμα θαυματουργῶν δωρεῶν καί πρό(σ)κληση μετάνοιας καί κάλεσμα ἀνάστασης καί αἰωνιότητας καί φωτοπάροχο διαφάνεια καί συναίσθηση τοῦ οἰκείου ἰδιοτελοῦς σκότους καί ἄνοιγμα στήν ἄφθαστη καί μετεχόμενη αἰωνιότητα τοῦ ζῶντος Τριαδικοῦ Θεοῦ μέσα ἀπό τήν διαρκή κι ἀτέλεστη κοινωνία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος πού χαρίζει τήν προσωπική σχέση ζωῆς μέ τήν ζωή μας τόν Χριστό, ὥστε νά γινόμαστε αὐτό πού οἱ Ἅγιοι γίνονται στήν ἀτέλειωτη τελειότητα τῆς χριστομεθεξίας, τέκνα Θεοῦ πρός τήν διαρκή καί πάντοτε καινή-καινοποιό θέα τῆς οἰκείωσης τοῦ Χριστοῦ τῆς Β΄ παρουσίας.

Καί ἐδῶ ἔγκειται τό ἱερότατο ἄθλημα ἐκκλησιαστικῆς-χριστιανικῆς ζωῆς, πού γίνεται πρωτάθλημα σέ ἄλλους καί δεύτερη κατηγορία σέ ἄλλους καί τρίτη κατηγορία σέ ἄλλους καί… καί… τελευταία κατηγορία ἑνός ἀτέλειωτου τέλους σέ ἄλλους, ἀνάλογα μέ τό βαθμό ἐξόδου ἀπό τήν ἰδιοτέλεια τήν οἰκεία καί ἐμπαθή πρός τήν θεόδοτη καί θεοδίδακτη καί θεοτέλεστη ἀγάπη, πού παλεύει νά καθαίρεται μέ τόν ἐκκλησιαστικό τρόπο ζωῆς καί μέσα στήν ἐκκλησιαστική κοινωνία ζωῆς. Μέ ἀντιπάλους τόν κόσμο ὡς αὐτοτελή κοσμικότητα καί τόν ἑαυτό μας ὡς αὐτοτελή ἰδιοτέλεια καί χῶρο ἀλλοτρίων ἐνεργημάτων καί τόν πειρασμό ὡς ἄκρο αὐτομίσους καί ἑτερομίσους.

Μέσα σέ μιά τέτοια πορεία ἀθλητική ἀθλούμεθα ὅλοι μας, ἀληθεύοντες ἐν ἀγάπῃ, μέ διαβαθμίσεις ἀπό τήν ἄκρα ἀτέλεια μέχρι τήν ἄκρα κι ἀτέλειωτη τελειότητα τῆς προσωπικῆς σχέσης, ὡς ἐκκλησιαστικοῦ γεγονότος χάριτος πρός τόν Θεό Πατέρα πού μᾶς ἐκκλησιάζει πρός Ἑαυτόν διά τοῦ θεανδρικοῦ μυστηρίου τοῦ Υἱοῦ Του στόν ὁποῖο μετέχουμε χάρη στό Ἅγιο Πνεῦμα πού κατῆλθε καί ἐνεργεῖ μέ τίς ζωοπάροχες ἄκτιστες θεῖες ἐνέργειές Του στήν Ἐκκλησία. Αὐτό τό μυστήριο καί δῶρο καί θαυμαστικό θαῦμα θεολογοῦν μέ τήν θεία ἔνταση τῆς οἰκείας καί τῆς κοινῆς συνάμα διαδοχικῆς παραδοσιακῆς προσφορᾶς τους οἱ θεοδίδακτοι ἅγιοι Πατέρες μας. Γιά νά ἀνοίξουν τούς ὀφθαλμούς τῆς διανοίας καί τῆς καρδίας μας πρός τό ἐναυγάσαι τούς ὀφθαλμούς μας πρός φωτισμόν τῆς γνώσεως τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ Πατρός ἐν προσώπῳ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Κάθε σταλαγμός ἐκκλησιαστικῆς διδαχῆς καί ἐκκλησιαστικῆς μαρτυρίας καί ἐκκλησιαστικῆς διακονίας καί ἐκκλησιαστικῆς ἀλληλοκοινωνίας καί προπαντός τῆς διακονίας τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ θεανδρικοῦ μυστηρίου, ἐκεῖ ἀποβλέπει. Πρός τά ἐκεῖ τόν χρησιμοποιεῖ ὁ Χριστός μας ὑπέρ ἡμῶν καί ἀλλήλων καί τῆς δωρηθείσης καί κηρυττομένης καί εὐγγελιζομένης σωτηρίας τοῦ κόσμου. Πρός τά ἐκεῖ ἀποβλέπει κάθε ἀποστολή μας καί ἱεραποστολή μας, κάθε διάλογος τοῦ βίου μας μέ τόν φθειρόμενο κόσμο τόν αὐταπατώμενο, πού ὅλοι θά βιώνουμε αἰωνίως τίς τόσες τραγικές αὐταπάτες του νά λαχταροῦν κι ὅμως νά ἀδυνατοῦν νά φωτισθοῦν ἀπό τόν Σωτήρα. (Κι αὐτό τό βιώνουμε καί θά τό βιώνουμε αἰωνίως στήν ἔσχατη ἀναμέτρησή μας μέ τό Πρόσωπό Του, “ζῶντες ἐκτός” μέσα στήν Παρουσία Του, “ὑπάρχοντες ἐκτός” μέσα στήν αἰωνία Βασιλεία Του, “ἱστάμενοι αἰωνίως ἰδιοτελῶς καί ἐκτός” μέσα στήν τέλεια καί μόνη τελειοποιό ἀγάπη Του).

Μιά πάλη εὐλογημένη εἶναι ὁ διαρκής μας προσωπικός κι ἐκκλησιαστικός ἀγώνας ὡς τρόπος ζωῆς καί ἐπιλογή μεθέξεως τοῦ αὐτοπροσφερομένου Κυρίου. Ἀπέναντι στήν ἀδυσώπητη διαπάλη τῆς ἐσκοτισμένης κοσμικότητος καί τοῦ ἄρχοντος τοῦ κόσμου τοῦ αἰῶνος τούτου. Ὅπου κρίνεται ἡ θεάρεστη ἐλευθερία τῆς ἀγάπης μας.

Καί μέσα σ᾽ αὐτόν τόν διαρκή ἀγώνα, πού ὁ Σωτήρας μας τόν βάδισε καί μᾶς τόν ἔδειξε ὡς τέλεια ὑπακοή ἄχρι θανάτου στό θέλημα τοῦ Πατρός… Μέσα σ᾽ αὐτόν τόν διαρκή ἀγώνα πού ἡ χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος τόν ἐπιβραβεύει, ὅταν γίνεται καί παραμένει λατρεία τελειούμενης ἀγάπης πρός τόν Χριστόν διά τοῦ μυστηρίου τῆς Ἐκκλησίας… Μέσα σ᾽ αὐτόν τόν διαρκή ἀγώνα πού (ὅταν τόν ἐπιλέγουμε καί τόν ἐνεργοῦμε μέ τή βοήθεια καί τή μέθεξη τῆς χάριτος τοῦ Χριστοῦ) ἀναγόμεθα πρός τήν καταξίωση τῆς θείας κοινωνίας ὅταν καί ὅσο ἀθλούμεθα, ἤ ἀπαξιωνόμεθα ὅταν ἀπαθλούμεθα…

Μέσα σ᾽ αὐτόν τόν διαρκή ἀγώνα παλεύουμε ὅλοι μας νά ἰσορροπήσουμε διά βίου καί νά ἐπιλέξουμε τό δικό μας μερίδιο στόχευσης καί συνέργειας πρίν τήν ὁριστική μας μετανάστευση πρός τήν ζωή, τό Χριστό μας.

***

Μέσα σ᾽ αὐτόν τόν διά βίου ἀγώνα δοκιμάστηκε καί διακρίθηκε, ἀγωνίστηκε ποιμαντορικά καί προσφερόταν καθημερινά, ὁ ἀποιχόμενος Μητροπολίτης Φθιώτιδος κυρός Νικόλαος Πρωτοπαπάς, ὁ νησιώτης πού ἔγινε στεργιανός, γιά νά μείνει οὐράνιος καθοδηγώντας πρός τόν οὐρανό τῆς χριστομεθεξίας τόσους κληρικούς καί λαϊκούς πού γνώρισε καί τόν γνώρισαν μέχρι χθές. Μέχρι τό χθές ὅταν τόν κάλεσε ὁ Χριστός μας μέ ἕναν τόσο ξαφνικό θάνατο γιά τίς κοινές ἀνθρώπινες προβλέψεις. Γιά νά ἀπογεύεται ἐπιτέλους, μετά ἀπό τόσες ἀγωνίες καί ἀγῶνες τοῦ βίου, τό τελευταῖο μυστήριο, ἐκεῖνο διά τοῦ ὁποίου ὡς πέρασμα ὅλοι μας θά περάσουμε. Μέ αὐτό τό τελευταῖο κι αἰώνιο κάλεσμα τῆς μεταβίωσης, τό ὁποῖο ὅλοι μας θά ἀπογευθοῦμε καί θά ζήσουμε ὡς πέρασμα στόν Κτίστη καί Σωτήρα τοῦ εἶναί μας, ὡς πέρασμα στόν Κτίστη καί Λυτρωτή καί Σκοπό τῆς θεοδόμητης ὕπαρξής μας.

Νησιώτης ἦταν ὁ Νικόλαος καί νησιώτης παρέμεινε διά βίου.

Τηνιακός γεννήθηκε καί κυριολεκτικά Τηνιακός παρέμεινε ὁ Νικόλαος.

Μέ τά τόσα ἐκκλησάκια τοῦ νησιοῦ φωτιστικά μεθόρια τῆς ζωῆς του, γιά τά ἐδῶ καί τά ἐπέκεινα.

Ἀναπνέοντας ἀπό παιδί τήν πνοή τήν ζωηφόρο τῆς Εὐαγγελίστριας, καί τελικά ἐπίσκοπος στήν πόλη τοῦ Εὐαγγελιστῆ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ Της!

Ταξιδευτής θαρραλέος καί μεταδότης εὐγενικός τῆς πανάχραντης Μητρικῆς Της στοργῆς πρός τόν σύμπαντα κόσμο.

Μέ τά ἥπια κι εὐγενικά χαρακτηριστικά τῆς μορφῆς καί τήν ὀμορφιά τῆς εὐαίσθητης καρδιᾶς, ἀλλά καί τήν σεμνή ἀποφασιστικότητα τοῦ ἤθους πού Ἐκείνη ἐμπνέει καί θέλει, ὥστε νά Τῆς προσομοιάζουν τά παιδιά Της, οἱ ὑμνολόγοι συγγενεῖς Της, οἱ λαμπαδηφόροι κήρυκες τῶν θαυμασίων τῆς εἰκόνος Της, οἱ λατρευτές τοῦ Υἱοῦ Της ὅπου γῆς καί προπαντός ἐν οὐρανοῖς.

Βλέμμα καθάριο καί ἤρεμο, γλυκύ καί σεμνοπρεπές, ἀνθρώπινο καί καταδεκτικό, φωτεινό καί χαρωπό, ἀνοιχτόκαρδο καί ἁπλό, χωρίς τεχνητές φωτοσκιάσεις καί ψευτίσματα.

Πέρασε ἀπό ἐκκλησιαστικές θέσεις ἐξαιρετικῆς ὑπευθυνότητος καί ἄφευκτης προβολῆς, μά δέν αἰχμαλωτίστηκε ἀπό τήν κούφη τους λάμψη. Δέν ἦταν ποτέ του κοσμολάτρης. Ἔμαθε ἀπό τά πρῶτα του βήματα τῆς θεολογικῆς μορφώσεως καί ἀργότερα τῆς μοναχικῆς κλήσεως στήν Πεντέλη καί τῆς χειροτονίας καί διακονίας εἴτε ἀπό ἅγιες εἴτε κι ἀπό νηφάλια σοφές μορφές τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἐπικαιρότητος τά καίρια, τά γράμματα τοῦ Θεοῦ, τίς διαρκεῖς διά βίου εἰσαγωγικές ἐξετάσεις τῆς ἀρτιότητος τοῦ κατά Θεόν ἀνθρώπου. Ἕνα δίδαγμα ἀπό πολλά στόματα, ὅσα θέλησε ἡ πρόνοια τοῦ Θεοῦ νά τοῦ μιλήσουν στήν καρδιά, ὥστε κι αὐτός νά μάθει τά κατ᾽ αὐτόν, τό ἀνάλογο χρέος τῆς ποιμαντικῆς εὐθύνης, αὐτό γιά τό ὁποῖο προσφερόταν συνεχῶς.

Αὐτό γιά τό ὁποῖο ἔτρεξε μόλις πρίν λίγο καιρό μέ κληρικούς καί λαϊκούς τῆς Λαμίας στά Ἱεροσόλυμα τῆς γῆς, ὡσάν νά δελεαζόταν ὁριστικά γιά τά Ἱεροσόλυμα τοῦ οὐρανοῦ. Τό ποιμαντορικό δέον πού μᾶς ἀφῆκε παρακαταθήκη καί δεοντολογία μέ τό τελευταῖό του κείμενο στήν “Φθιωτική Ἐκκλησιαστική φωνή”, τήν ἔκδοση τῆς μεγάλης ἱερᾶς του καλιᾶς, σημειώνοντας μέ εὐτολμία στό κύριο ἄρθρο τοῦ Μαΐου-Ἰουνίου “ἐάν δέν ἐργασθοῦμε, θά μείνουμε μόνοι”!

Ναί, τολμοῦσε νά ἀναλύσει μέ ρεαλισμό τό παρόν καί τό μέλλον τῆς Ἐκκλησίας, ἀγωνιοῦσε γιά τό “μικρό ποίμνιον” ἀκόμη καί τῶν μεγάλων ἀναλογικά πόλεων καί Μητροπόλεων. Μέ συνείδηση καί Ποιμενάρχου καί Ἱεράρχου. Μέ εὐήκοο τό οὖς τῆς ἀγωνίας του στά κελεύσματα τοῦ Σωτῆρος, τοῦ Ἐπισκόπου τῶν ψυχῶν μας.

Ὁ Φθιώτιδος Νικόλαος βέβαια δέν ἔπαυσε ποτέ νά ἐργάζεται καί νά προσφέρει τή δεύτερη πατρίδα του, στό Θεό τόσων παλαιῶν καί νεωτέρων Φθιωτῶν Ἁγίων, στό Θεό τόσων ἀνθρώπων χάριτι Χριστοῦ κεκλημένων στή σωτηρία, στό Θεό τοῦ κόσμου ὅλου (κι ἄς καταφρονεῖται ἡ σωτηρία).

Ὅταν ἄλλοι δέν ἀποδέχθηκαν τήν πρότασή μου νά μέ διαδεχθοῦν στή διεύθυνση τοῦ Ραδιοφωνικοῦ Σταθμοῦ τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, ἐκεῖνος μέ προθυμία ἀνταποκρίθηκε στό κάλεσμά μου καί διεκπεραίωσε μέ ὑπευθυνότητα καί ἐπιτυχία τά ὑψηλά καθήκοντα τῆς θέσεώς του.

Ὁ Φθιώτιδος Νικόλαος ἐργάσθηκε καί ποτέ δέν ἔμεινε μόνος.

Οὔτε τώρα πού φεύγει, θά ἀπομείνει μόνος. Ἀφήνει παρακαταθήκη τό παράδειγμα τῆς πίστης καί τῆς εὐλογημένης νησιώτικης ὕπαρξής του. Ἀφήνει παρακαταθήκη τά λίγα λόγια καί τά πολλά ἔργα (ἀκόμη καί στήν ἱεραποστολή τῆς Ἀφρικῆς), ὑποδείγματα τῆς ἐκκλησιαστικῆς ὁλοπροσφορᾶς στήν κοινωνία μας καί τήν πατρίδα μας καί τήν οἰκουμένη.

Πραγματικά εὐήκοος στήν Μεγαλόχαρη καί διανεμητής τῶν θείων χαρίτων σέ ἀναρίθμητες καρδιές.

Εὐήκοος καί τῆς εὐγνωμοσύνης τῆς ψυχῆς μας.

Καί γιά τήν ὁλοπρεπῶς ἐκκλησιαστική του διακονία καί μαρτυρία.

Ἀκόμη καί γιά τοῦτο τό ἔσχατο μεγαλόφωνο κήρυγμά του πρός ὅλους.

Στό ἀναστάσιμο κλίμα τοῦ πλαγίου πρώτου ἤχου, σέ τοῦτο τό ἠχητικά μεταφρασμένο “Χριστός ἀνέστη”, τελικά ἡ εἴδηση γιά τήν μεταβίωση τοῦ προσφιλεστάτου μας Μητροπολίτου Φθιώτιδος κυροῦ Νικολάου γίνεται δοξολογία τοῦ Ἀναστάντος, γίνεται κήρυγμα τοῦ Ἀναστάντος.
“Μεταβέβηκεν αἴφνης ἐκ τοῦ θανάτου εἰς τήν ζωήν”. Προσφέρεται ὅλος διόλου διδασκαλεῖο τῆς ὑπέρβασης τοῦ θανάτου μέ τό Χριστό.

Θά τόν ἰδοῦμε ἐπ᾽ ὀλίγον εἰσέτι εὐτρεπισμένον καί ἀνακεκλιμένον μέ ἅπασαν τήν ἀρχιερατικήν στολήν, εὐλογοῦντα καί προσφωνούμενον, ἀλλά θά μετακομίσουμε ὁσονούπω ἄπνουν τό ἱερό του σκήνωμα στά μητρῶα σπλάχνα τῆς ἀκουσίου ἀφωνίας καί κοινῆς φθορᾶς. Ἐκεῖ μέσα ὅπου ἀποδυόμεθα τήν γῆ, ἐνῶ ἡ ψυχή μας ἤδη ἀναζητεῖ νά ἀνεύρει στούς ἀπολογισμούς τῆς συνειδήσεώς της τό συναξαριακό πλεόνασμα ἤ τά συναξαριακά σπαράγματα τῶν ἐπουρανίων της στιγμῶν.

Πῶς βιάστηκες καί μᾶς ἀποχαιρετᾶς, Νικόλαε;

Ἄραγε ἀρτιώθηκες πρός τή μεγάλη χάρη τῆς ἀρχιερατικῆς κλήσεως καί σπεύδεις νά τήν παραδώσεις καθομοιωμένη στή χριστοειδή της τελειότητα; Μήπως σέ συνεπῆρε ἡ πρόσφατη ἱεραποδημία τῶν Ἱεροσολύμων καί τήν προτιμᾶς μέ τούς ἐπουρανίους καί τούς ἐπουρανογηΐνους μελωδούς της;

Καλό κατευόδιο πρός τόν γλυκασμό τῆς ὄψεως τῆς Μεγαλόχαρης.

Ἐκεῖ ὅπου παραστέκεται μέ ὅλους τούς Ἀγγέλους καί τούς Ἁγίους “Λουκᾶς ὁ ἰατρός ὁ ἀγαπητός”.