9:16 μ.μ.
Τα πιο παλιά χρόνια μαζί με τα στεφάνια, καίγανε και τα παλιά σκιάχτρα, την παλιά ρίγανη, ξερά φύλα ελιάς και τα ξερόχορτα που δεν είχαν γίνει σανός για τα ζώα. Το συγκεκριμένο έθιμο έχει καθαρά αρχαιοελληνικές καταβολές αφού μαζί με τον Άι Γιάννη, υποσυνείδητα λατρεύεται και ο ήλιος των θερινών τροπών (το θερινό ηλιοτρόπιο). Μέσα από την δύναμη της φωτιάς, έρχεται η κάθαρση στους ανθρώπους καθώς, τώρα που αρχίζει να μικραίνει η μέρα, αφήνουν πίσω τους κάθε τι κακό, ελπίζοντας σε μία καλύτερη νέα αρχή. Συμβολικά, οι φωτιές που ανάβουν είναι τρεις, στη σειρά, τις οποίες πρέπει να πηδήσουν τρεις φορές.
Το ίδιο συμβολική είναι και η ρίψη ρίγανης και αλατιού στην φωτιά. Στην σύγχρονη εποχή μας τα αρωματικά φυτά, και ιδιαίτερα η ρίγανη, δεν είναι πλέον σπάνια και δεν συλλέγεται από την ύπαιθρο, μια φορά τον χρόνο, καθώς υπάρχει άφθονη σε όλα τα καταστήματα, καθ’ όλη την διάρκεια του έτους. Το κάψιμο της ρίγανης (και του αλατιού), δεν σημαίνει πλέον την αρχή της εποχής για την συλλογή της φρέσκιας ρίγανης. Συμβολίζει την ευχή για την απαλλαγή των ανθρώπων από το κακό και την είσοδο τους σε μια καλύτερη χρονική περίοδο, καθαροί και ακμαίοι.
Τις βραδινές ώρες, όταν σβήσουν οι φωτιές, οι συμμετέχοντες στα δρώμενα της γειτονιάς κερνιούνται από τις νοικοκυρές με γλυκά και αναψυκτικά προκειμένου να είναι καλότυχη η νέα χρονιά.
Ένα άλλο έθιμο που συνδέεται με αυτή τη μέρα και με τις φωτιές του Άι Γιάννη είναι αυτό της αυγομαντείας! Αφορούσε τις γυναίκες, ιδιαίτερα τις νεότερες και συνήθως ανύπαντρες, που ήθελαν να μάθουν τα μελλούμενα. Έριχναν μέσα σε ένα ποτήρι με νερό το ασπράδι ενός αυγού. Από τα σχήματα που αυτό έπαιρνε μέσα στο νερό, οι μεγαλύτερες, σε ηλικία, γυναίκες εξηγούσαν στις νεότερες τα «σημάδια» και προέβλεπαν το μέλλον τους. Ίσως, η συγκεκριμένη πρακτική να εφαρμόζεται ακόμη σε κάποιες περιπτώσεις καθώς η περιγραφή του εθίμου γίνεται από σχετικά νέες γυναίκες που διατηρούν ακόμη ζωντανά τα έθιμα και τις παραδόσεις τους.
Σήμερα τα πάντα έχουν ξεφτίσει. απόσπασμα του Σουλιμιώτη Αλέκου , συγγραφέα.
(...) Πολλά - πάρα πολλά έφτιαχναν και έλεγαν στη γιορτή του Ριγανά και με όλα αυτά περνούσαν τις ημέρες τους οι πιο παλιοί άνθρωποι του χωριού.
Σήμερα σε κανένα χωριό ή συνοικισμό δεν εορτάζουν τον Αγιάννη το ριγανά, ούτε ασχολούνται με τον κλήδωνα και τα ριζικάρια.
Τα χωριά έχουν αδειάσει όλα. Ολίγοι γέροντες έχουν απομείνει και σέρνονται στις αυλές στηριζόμενοι στις μαγκούρες τους. Με το ζόρι τους βγάζεις καμιά κουβέντα για το παρελθόν, τα μάτια τους γεμίζουν δάκρυα και η φωνή τους πνίγεται από το παράπονο.
Οι μορφωτικοί Σύλλογοι των μεγάλων χωριών προσπαθούν να περισώσουν μερικά έθιμα, με εκδηλώσεις τους τα καλοκαίρια που πηγαίνουν στα χωριά της καταγωγής τους, αλλά και αυτοί συναντούσαν μεγάλες δυσκολίες οικονομικές και στην ανταπόκριση των νέων. «Όλες οι εκδηλώσεις τους γίνονται ένα σαββατοκύριακο και μετά; Άντε από την αρχή, μιζέρια, μουγκαμάρα, ερημιά». Αυτά μας έλεγε ο μπαρμπαγιάννης από το Ραφτόπουλο - Μεγαλοχώρι παλαιότερα... (...)
Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος
Η εκκλησία μας τον κατέταξε στις πρώτες τάξεις των Αγίων και ο λαός του έδωσε πολλά προσωνύμια τον εορτάζει δε πολλές φορές το χρόνο.
- Στις 23 Σεπτεμβρίου γιορτάζει τη σύλληψη του.
- Στις 24 Ιουνίου γιορτάζει τη γέννηση του.
- Στις 7 Ιανουαρίου γιορτάζει τη σύναξη του Ιωάννη.
- Στις 29 Αυγούστου γιορτάζει το θάνατο του διά αποκεφαλισμού.
- Στις 24 Φεβρουαρίου την Α' και Β' εύρεση της τιμίας κάρας του.
- Στις 25 Μαΐου γιορτάζει την Γ' εύρεση της τιμίας κάρας του.
Οι κυριότερες από αυτές τις εορτές, για τους χριστιανούς είναι η Γιορτή της Σύναξης του Ιωάννη του Προδρόμου η οποία γιορτάζεται στις 7 Ιανουαρίου και την ημέρα αυτή γιορτάζουν όλοι οι Γιάννηδες χριστιανοί - την ονομαστική τους εορτή τους.
Δεύτερη κυριότερη γιορτή του Αγιάννη είναι στις 29 Αυγούστου. Είναι η γιορτή του αποκεφαλισμού, του θανάτου του Ιωάννη. Η εκκλησία την έχει καθιερώσει και ημέρα νηστείας.
Η τρίτη από τις κυριότερες γιορτές του είναι στις 24 Φεβρουαρίου Α' και Β' εύρεσις της τίμιας κάρας του Αγίου Ιωάννη. Η γιορτή αυτή γιορταζόταν με διάφορες εκδηλώσεις, έθιμα και πανηγύρια στα χωριά και μικροπολιτείες και τούτο γιατί δεν υπήρχαν άλλου είδους διασκεδάσεις.
Η σκλαβιά επλάκωνε τους λαούς 400 περίπου χρόνια και δεν τους έδινε περιθώρια για ελεύθερους πανηγυρισμούς και χαρμόσυνες εκδηλώσεις. Περιορίζονταν στα έθιμα που οι γιαγιές -βάβες- είχαν επινοήσει και μεταδίδονταν από γενιά σε γενιά.
Για τη γιορτή του Αγιάννη, που γιορτάζει στις 24 Ιουνίου είχαν καθιερώσει και την γιόρταζαν «παραδοσιακά» κατά τόπους, χωριά και πολιτείες, με τοπικές εκδηλώσεις, ανάλογες με τα έθιμα κάθε περιοχής. Δηλαδή είχαν δώσει διάφορα προσωνύμια στη γιορτή σε κάθε χωριό ή σύνολο οικισμών.
Σε άλλη περιοχή (χωριό ή σύνολο χωριών) την γιορτή αυτή την ονόμαζαν ημέρα του Αγιαννιού του «Ριγανά». Σε άλλη περιοχή την ονόμαζαν του Αγιαννιού του «Κλήδονα», σε άλλη περιοχή την ονόμαζαν γιορτή του Αγιαννιού του «Ριζικάρη» και σε άλλη περιοχή την ονόμαζαν γιορτή του Αγιαννιού του «Λαμπαδιάρη» ή «Λαμπαδάρη» ή «Φουγγαρίτη» ή «Φανιστή» - άναβαν φωτιές κλπ.
